جستجو
    جستجوی پيشرفته  
صفحه اصلی
 
  
 
 
کتاب صوتی آه بر اساس ترجمه نفس المهموم
 
 
 
 
 
نظافت و پاكیزگى در اسلام
3,858
 
 
Tahoor_invitation

از این نظر كه مسلمان دوست مى‏دارد با مردم معاشرت كند و با آنان آمیزش داشته باشد به نظافت بدن و لباسش مى‏رسد زیرا لباس نظیف غم و اندوه را از بین مى‏برد. طهارت براى نماز نیز هست، لباس پاكیزه موجب خوارى و ذلت دشمن مى‏گردد، مسلمان براى برادر مسلمانش لباسهاى خوبش را مى‏پوشد، همانگونه كه دوست دارد افراد بیگانه او را در قیافه‏اى‏نیك مشاهده كنند. مسلمان از قذارت و كثافت به دور است زیرا بنده چرك و كثیف بد بنده‏اى است، بلكه در نظافت و پاكیزگى مى‏كوشد كه این خود، از ایمان محسوب مى‏گردد و خداوند پاكیزگان را دوست مى‏دارد.

مسلمان بدنش را از چرك پاك مى‏كند، به هنگامى كه داخل حمام مى‏شود لنگ مى‏بندد، عورتش را حفظ مى‏كند، به عورت دیگران نگاه نمى‏كند، با لنگ صورتش را خشك نمى‏كند كه طراوت صورت را از بین مى‏برد، هنگامى به حمام مى‏رود كه شكمش پر از غذا نباشد زیرا موجب ضعف بدن مى‏گردد، در حمام به پشت نمى‏خوابد كه موجب آب شدن پیه كلیه‏ها است، در حمام آب سرد نمى‏نوشد كه موجب فساد معده است. موهاى زیربغل و پشت عورت را با نوره از بین مى‏برد كه موجب پاكیزگى بدن، طرد میكربهاى مضر، امنیت از بیماریها و از بین رفتن فقر است و ازاله این موها را بیش از چهل روز تأخیر نمى‏اندازد زیرا این سنت است. سر را با سدر مى‏شوید كه موجب جلب روزى و از بین بردن وسوسه‏هاى شیطان است.

كسوت خداوند
موى سپید نور است و خضاب و رنگ، سنت پیامبر (ص)، خضاب با رنگ مشكى موجب محبت همسران و ترس در قلوب دشمنان مى‏باشد. محاسن را با شانه، شانه مى‏كند كه موجب از بین رفتن ضعف بدن و استحكام دندانها است، بلندى موى سر وباء را از بین مى‏برد، روزى را زیاد مى‏كند و بر قدرت آمیزش جنسى مى‏افزاید، گرچه تراشیدن آن موجب ازدیاد زیبائى، جلاى چشم و استراحت بدن مى‏شود. مسلمان اگرموى گذاشت باید در شستشو و شانه آن بكوشد و آن را تمیز نگهدارد كه موى خوب از كسوت و پوشش خداوند است.

مسواك
چون سزاوار است مسلمان متخلق به اخلاق پیامبران باشد، لذا از جمله كارهائى كه انجام مى‏دهد مسواك و استعمال عطر است كه هر دو از سنتهاى پیامبران مى‏باشد. مسواك فوائدى دارد كه پاكیزگى دهان، جلاى چشم، رضایت و خشنودى پروردگار، ازدیاد قوه حافظه، سفیدى دندانها، استحكام لثه‏ها، جلوگیرى از خرابى آنها، اشتها در خوراك و از بین رفتن بلغم را مى‏توان از آن جمله به شمار آورد. اوقات مسواك كردن: سحر، آخر شب و یا اول صبح است، و در چگونگى مسواك باید توجه داشت مسواك در عرض لثه‏ها و طول دندانها باید باشد.

بوى خوش
و همین طور در بوى خوش فوائدى است كه قوت قلب و ازدیاد قدرت آمیزش جنسى از آن جمله است. نماز با عطر، برتر از هفتاد نماز بدون عطر است. پیامبر اسلام (ص) هزینه‏اى كه براى تهیه عطر داشت از هزینه غذا و طعام بیشتر بود. انفاق و خرج براى به دست آوردن و تهیه عطر از اسراف به شمار نمى‏آید. از این نظر كه هدیه عطر كرامت است مسلمان آن را مى‏پذیرد، هدیه ‏عطر، حلوا و بالش و پشتى را رد نمى‏كند زیرا از قبول كرامت، موجودى جز الاغ امتناع نمى‏نماید.

آداب دیگر
مسلمان با اثمد (سنگ سورمه) سرمه مى‏كشد كه موجب جلاى چشم و تیزبینى مى‏شود، مژه‏ها را مى‏رویاند و از ریزش آب چشم جلوگیرى مى‏كند. سرمه در شب براى چشم بهره دارد و در روز زینت و موجب زیبائى است و از این نظر كه روز جمعه روز دید و بازدید و اجتماع و نشست و برخاست دوستان با یكدیگر است، بر مسلمان لازم است كه در نظافتش بكوشد، ناخنهایش را مى‏گیرد، شاربش و موهاى داخل بینى را كوتاه مى‏كند، عطر و بوى خوش را استعمال مى‏نماید. گرفتن ناخن در روز جمعه موجب نزول روزى، ازدیاد حافظه و امنیت از بیمارى است اما در عین حال باید توجه داشت كه لازم نیست حتما این كار در روز جمعه انجام شود بلكه هر موقع ناخنها بلند شد باید آنها را كوتاه كرد. كوتاه كردن شارب باعث از بین رفتن میكربها و امنیت از جذام است و گرفتن موهاى بینى بر زیبائى صورت مى‏افزاید.

بازگو كردن نعمتها
مسلمان در هر حال امتثال اوامر قرآن مى‏كند و نعمتهائى را كه خداوند به او داده بازگو مى‏نماید زیرا خداوند مى‏فرماید: «و اما بنعمة ربك فحدث؛ نعمتهاى خداوند را بازگو نما» (ضحی/11)! لذا هر گاه خداوند نعمتى به او عنایت ‏كرد آن را آشكار مى‏سازد، بازگو كردن نعمتهاى الهى تنها با زبان نیست بلكه با عمل نیز هست، یعنى نعمتهائى كه خداوند داده است باید در زندگى انسان مشهود بندگان خدا باشد، زیرا خداوند دوست دارد اثر نعمت خویش را بر بندگانش ببیند. مسلمان خود را با نعمتهاى خداوند مى‏آراید و حبیب و دوست خداوند محسوب مى‏گردد كه خداوند جمیل و زیبا است، جمال و خودآرائى را دوست مى‏دارد. اگر نعمت خداوند را بازگو نكند و آن را در زندگى خود آشكار نسازد تكذیب كننده نعمتها به شمار مى‏آید. بنابراین از میان لباسهایش بهترین و پاكیزه‏ترین آنها را مى‏پوشد و به نیكوترین رسمى كه در بین قوم خویش است جلوه مى‏كند، در صورتى كه دارا و ثروتمند باشد از توسعه‏اى كه خداوند به او داده است در این راه خرج مى‏كند كه اسراف به شمار نمى‏آید، و در صورتى كه از حلال تهیه شده باشد مورد حساب خداوند نیز قرار نخواهد گرفت. اینكه مى‏گوئیم: باید از این نعمتها استفاده كند به خاطر این است كه خداوند استفاده از زینتهائى را كه براى بندگانش آفریده، روزیهاى پاكیزه‏اى را كه برایشان مهیا ساخته، تحریم نساخته است. اما از پوشیدن «لباس شهرت» لباسى كه انسان را مورد استهزاء، مسخره و عیبجوئى مردم قرار مى‏دهد، احتراز مى‏جوید زیرا خداوند چنین لباسى را مبغوض مى‏دارد، بنابراین بهترین لباس هر زمان لباسى است كه اكثریت مردم مى‏پوشند.

انگشتر

مسلمان انگشتر را به دست مى‏كند زیرا از سنتهاى پیامبر (ص) است و هرگز انگشتر طلا را نمى‏پوشد زیرا این زینت ویژه آخرت است، بلكه انگشتر عقیق مى‏پوشد كه مبارك و با میمنت است و در مسافرت نیز مفید خواهد بود و نیز از انگشترى یاقوت و فیروزه مى‏تواند استفاده نماید و همچنین انگشتر زمرد، اینها هر كدام فوائدى دارند كه جاى بحث آن در اینجا نیست و از نشانه‏هاى ایمان در دست كردن انگشتر مى‏باشد. بعید نیست مسأله شمارش انگشتر از علامتهاى ایمان جنبه موقتى داشته است، یعنى در عصرى كه تعداد مسلمانان كم بوده براى اینكه یكدیگر را بشناسند اسلام آن را جزو نشانه‏هاى ایمان قرار داده است. همانطور كه در صدر اسلام وظیفه داشتند محاسن سفید خود را رنگ ببندند كه بعدها وقتى از امیر مؤمنان (ع) در این مورد پرسیدند مى‏فرماید: این حكم موقتى بود كه مسلمانان شبیه یهودیان نباشند و ممتاز باشند، اما الآن كه دین توسعه یافته، مسلمانان آزادند: «سئل علیه السلام عن قول الرسول (ص) «غیروا الشیب، و لا تشبهوا بالیهود» فقال (ع) : «انما قال (ص) و الدین قل، فأما الآن و قد اتسع نطاقه، و ضرب بجرانه، فامرؤ و ما اختار؛ از آن حضرت درباره این سخن پیامبر (ص) پرسیدند که فرمود: «موی سپید خود را رنگ کنید و خود را شبیه یهودان نسازید.» فرمود: رسول خدا (ص) این سخن را زمانی فرمود که پیروان دین اندک بودند، امام اکنون که دایره اسلام گسترده شده و دین استقرار یافته، هر کس به  اختیار خود است» (نهج البلاغة، حكمت 17).

منزل وسیع
مسلمان اگر مى‏تواند خانه وسیعى را تهیه مى‏كند، كه از سعادت انسان وسعت منزل و دوستان زیاد است و خادمى نیز استخدام مى‏كند، زیرا این نیز از فضل و برترى است. امام صادق (ع) مى‏فرماید: «من السعادة سعة المنزل؛ بزرگی خانه از نشانه های خوشبختی است» . امام أبو الحسن (ع) مى‏فرمود : «العیش السعة فی المنازل و الفضل فی الخدم؛ خوشبختی، بزرگی خانه و زیادی خدمتکاران است». و از آن حضرت سؤال شد كه برترى زندگى دنیا در چیست؟ قال: «سعة المنزل و كثرة المحبین؛ بزرگی خانه و فراوانی دوستداران». و پیامبر (ص) مى‏فرماید: «من سعادة المرء المسلم المسكن الواسع؛ خانه بزرگ از نشانه های خوشبختی انسان مسلمان است» (كافى جلد 6 باب «سعة المنزل» ص 525).

مومن هرگز در خانه‏اش سگ نگهدارى نمى‏كند زیرا در خانه‏اى كه سگ است فرشتگان وارد نمى‏شوند. پیامبر (ص) مى‏فرماید: «جبرئیل به من خبر داد كه: «انا لا ندخل بیتا فیه كلب و لا تمثال جسد و لا اناء یبال فیه؛ ما در خانه ای که در آن سگ و مجسمه و ظرف توالت است وارد نمی شویم». (كافى جلد 6 باب «تزویق البیوت» ص 527). و خانه‏اش را از آلودگیها پاك مى‏سازد، و چراغ را پیش از غروب در آن روشن مى‏كند كه این كارها فقر و نیازمندى را مى‏زدایند، در خانه در غیر صورت ناچارى تنها نمى‏خوابد و اگر بناچار خواست تنها بماند زیاد ذكر و یاد خدا مى‏گوید، تنها مسافرت نمى‏كند و تنها غذا نمى‏خورد زیرا شیطان به هنگامى كه شخص تنها است تلاش سختى در اغواى وى مى‏نماید.

خواب و استراحت
مسلمان مراعات آداب خواب را مى‏كند یعنى وضو مى‏گیرد و به بستر مى‏رود و مكرر خداوند را یاد مى‏كند تا اینكه خداوند او را از كسانى كه این شب به عبادت مشغول مى‏شوند به شمار آورد، همچون پیامبران مى‏خوابد یعنى به پشت مى‏خوابد، و یا همچون مؤمنان یعنى بر روى دست راست، و هرگز به رو نمى‏خوابد زیرا این طرز خواب شیطانى است. «احمد بن اسحاق» از امام علیه السلام پرسید كه از پدرانت این روایت به ما رسیده كه طرز خواب اینگونه است و امام تصدیق مى‏كند و اكنون عین سؤال: «روی لنا عن آبائك ان نوم الأنبیاء على اقفیتهم و نوم المؤمنین على أیمانهم و نوم المنافقین على شمائلهم و نوم الشیاطین على وجوههم. فقال: كذلك هو؛ از پدرانت برای ما روایت شد که پیامبران بر پشت می خوابند و مومنان بر پهلوی راست و منافقان بر پهلوی چپ و شیطان ها بر صورت. فرمود: درست است» (سفینة البحار ـ نوم). بین سپیده‏ صبح تا طلوع آفتاب نمى‏خوابد چون چنین خوابى شوم است، روزى را از بین مى‏برد و رنگ را زرد مى‏كند. قال الصادق (ع) : «نومة الغداة مشومة تطرد الرزق و تصفر اللون و تغیره و تقبحه هو نوم كل مشوم...؛ خواب صبحگاهی میمنت ندارد چون روزی را دفع می کند و رنگ رخسار را زرد و زشت می کند. این خواب کسی است که شگون ندارد» (سفینة البحار ـ نوم).

پیامبر (ص) فرمود: «بورك لامتی فی بكورها؛ سحرخیزى و بیدار بودن صبحگاهان براى امت من مبارك و با میمنت قرار داده شده است»؛ زیاد نمى‏خوابد زیرا خواب زیاد دین و دنیا را از بین مى‏برد. امام صادق (ع) مى‏فرماید: «كثرة النوم مذهبة للدین و الدنیا؛ پرخوابی دین و دنیا را از بین می برد» (سفینه ـ نوم)؛ خواب «قیلوله» مى‏كند یعنى پیش از زوال كمى مى‏خوابد، كه براى حافظه و ذهن مفید و به بیدارى شب كمك مى‏كند. قال الصادق (ع) : «النوم من اول النهار خرق و القائلة نعمة و النوم بعد العصر حمق و بین العشائین یحرم الرزق؛ خواب در آغاز روز نادانی، خواب پیش از ظهر نعمت و خواب پس از عصر حماقت است و خواب میان نماز مغرب و عشا باعث محرومیت از روزی است» (سفینه ـ نوم)؛ و در شهرى كه خانواده دارد در خارج از خانه خود نمى‏خوابد.

امام باقر (ع) به شخصى به نام میمون مى‏فرماید: «لا تنم وحدك فان اجرأ ما یكون الشیطان على الانسان اذا كان وحده؛ تنها نخواب که جرات شیطان بر انسان تنها، از هر موقعیتی بیشتر است». و امام صادق (ع) مى‏فرماید: «ان الشیطان أشد ما یهم بالانسان اذا كان وحده فلا تبیتن وحدك و لا تسافرن وحدك؛ شیطان همتش مصروف انسان تنها است پس تنها نخواب و تنها به مسافرت نرو» (كافى جلد 6 باب «كراهة أن یبیت الانسان وحده» ص 533).

درباره رسول اکرم صلی الله علیه و آله مورخین نوشته‏اند که از خصائص وی این بود که ساده و بی تکلف زندگی می‏کرد، ساده و بی تکلف‏ سخن می‏گفت، ساده و بی تکلف غذا می‏خورد، در عین این که مقید بود همیشه‏ پاکیزه و نظیف و معطر باشد بسیار ساده و بی تکلف جامه می‏پوشید، یکی از اصول زندگی آن حضرت سادگی و پرهیز از تکلف بود. شک نیست که زندگی، اصولی و حدودی دارد و باید آن اصول و حدود را رعایت کرد. اگر بر زندگی‏ اصول و حدود حکومت نکند تبدیل می‏شود به زندگی جنگلی.

قرآن کریم مخصوصا به این نکته تصریح می‏کند که حدود الهی را محترم بشمارید و از آنها تجاوز نکنید. بزرگان بشریت آنها هستند که در درجه اول اصولی داشته‏اند که آن‏ اصول را محترم می‏شمرده‏اند، ولی خیلی فرق است بین اصول زندگی و بین یک سلسله قیود و تکلفات و عادات بی دلیل که در میان مردم پیدا می‏شود و زندگی را بر آنها دشوار و ناگوار می‏سازد. اصول زندگی موجب گشایش و آسایش و رفاه است، ولی‏ قیود و تکلفات موجب سنگین باری و ناراحتی است. رسول اکرم صلی الله علیه و آله ساده لباس می‏پوشید و در عین حال به اصول نظافت و پاکیزگی مقید بود، هر روز صبح قبل از آنکه‏ جامه و سر و صورت و موی خود را مرتب کند و در آینه خود را ببیند از خانه بیرون نمی‏آمد. او نه نسبت به اصول نظافت لاقید بود و نه برای خود تکلفاتی درست کرده بود که مدتی از وقت عزیز خود را صرف آن قیود و تکلفات کند.

ولی مردمی هستند افراطی و مردمی دیگر هستند تفریطی. یک‏ دسته چنان پشت پا به قیود و حدود زده‏اند که یکباره نسبت به همه چیز لاقید و لاابالی شده‏اند، تنبلی و بیکاری را شعار خود قرار داده‏اند و دسته دیگر بر عکس به قدری خود را در میان آداب و رسوم و عادات محبوس‏ ساخته‏اند، هزارها قید برای غذا خوردن و هزارها قید برای جامه پوشیدن و هزارها قید دیگر برای معاشرتها و پذیراییها و مهمانیها و عروسیها و مسافرتها ساخته‏اند که زندگی را برای خود سنگین و ناگوار کرده‏اند، ساعتها باید وقت صرف کنند تا خودشان را به شکل یک عروسک بسازند تا بتوانند از خانه قدم بیرون نهند و بعد هم مثل یک موجود کاغذی و یا یک موجود شکستنی با هزاران قید و احتیاط راه بروند که قیود ساختگی در هم نریزد. سخن گفتن تکلف، راه رفتن تکلف، جامه پوشیدن تکلف، پذیرایی و مهمانی‏ تکلف، نشستن و برخاستن تکلف و بالاخره برای یک عده از مردم زندگی یکسره تکلف شده است. رسول اکرم اجازه نمی‏داد که مجلس او صدر و ذیل و بالا و پایین داشته‏ باشد، مخصوصا، دستور می‏داد که اصحاب و یاران حلقه و دایره وار بنشینند که مجلس بالا و پایین نداشته باشد.

 
 
 
 

ساده زیستی و پرهیز از تکلف در سیره پیامبر و بزرگان دینی

 
 
 
 
کتاب حکمتها و اندرزها ص101 تا 104،
محمدجعفر امامى شيرازى، اسلام و مسايل زندگى، ص 162
 
 
 
 
 
   
 
اصول عقاید > نبوت > ادیان الهی > اسلام > قرآن > معارف در قرآن > اخلاق در قرآن
 
ادب و اخلاق > فضیلت های اخلاقی
 
 
 
کتاب حکمتها و اندرزها ص101 تا 104،
محمدجعفر امامى شيرازى، اسلام و مسايل زندگى، ص 162
   
 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران (my.tahoor.com) اقدام نمایید.
 
 
   
 
 
 
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز | طهور فرانسه
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور