در مسئله پیمان، یک بیانی هست در نهج‏البلاغه که با دقت در آن می توان فهمید که از نظر علی علیه السلام مسئله وفای به پیمان یک‏ مسئله عمومی و انسانی است. در فرمان معروفی که به فرماندار خودش و به‏ مقیاس امروز به استاندار خودش مالک اشتر می‏نویسد، یکی از دستورهایش‏ این است که مبادا با مردمی عهد و پیمان برقرار بکنی و بعد هر جا که دیدی‏ منفعت این است که عهد و پیمان را نقض بکنی، آن را نقض نمایی. بعد حضرت استناد می‏کند به جنبه عمومی و بشری عهد و پیمان، که اگر بنا بشود پیمان در میان بشر احترام نداشته باشد، دیگر سنگ روی سنگ نمی‏ایستد. عبارت این است:

«وان عقدت بینک و بین عدو ک عقده، او البسته منک ذمه، فحط عهدک‏ بالوفاء؛ اگر با دشمنت پیمانی بستی یا او را زیر پروبال امان خود گرفتی، پیمانت را با وفاداری حفظ کن»، «وارع ذمتک بالامانه، واجعل‏ نفسک جنه دون ما اعطیت؛ و تعهدت را با امانتداری رعایت نما، و خود را در برابر آن پیمان و تعهد سپر ساز».

خیلی تعبیر عجیبی‏ است! «فانه لیس من فرائض الله شی‏ء الناس اشد علیه اجتماعا مع تفرق‏ اهوائهم و تشتت آرائهم من تعظیم الوفاء بالعهود؛ می فرماید زیرا در میان واجبات الهی چیزی که مردم - با همه اختلاف سلیقه ها و پراکندگی اندیشه هایی که دارند - بیش از هر چیز بر آن اتفاق داشته باشند، مانند احترام به وفای به عهدها و پیمان ها نیست» چون این‏ یک امری است که از وجدان انسان سرچشمه می‏گیرد و به عقیده خاصی مربوط نیست که کسی بگوید چون در دین ما دستور رسیده پس من عمل بکنم، و دیگری‏ بگوید ولی در دین ما نیست پس لازم نیست عمل بکنم.

می‏گوید این را وجدان‏ هر بشری حکم می‏کند «و قد لزم ذلک المشرکون فی ما بینهم دون المسلمین‏ لما استوبلوا من عواقب الغدر؛ حتی علاوه بر مسلمانان، مشرکان نیز وفای به عهد و حفظ امان را در میان خود لازم می شمرند، زیرا فرجام وخیم عهدشکنی را دریافته اند»، «فلا تغدرن بذمتک و لا تخیسن بعهدک، ولا تختلن عدوک، فانه لا یجتری علی‏ الله الا جاهل شقی؛ پس مبادا پیمانت را بشکنی و تعهدت را زیر پا نهی و با دشمنت نیرنگ زنی! که (این کار جرات و جسارت بر خداوند است و) جز نادان نگون بخت بر خداوند جسارت نمی ورزد»، «و قد جعل الله عهده و ذمته امنا افضاه بین العباد برحمته و حریما یسکنون الا منعته» تعبیرهای عجیبی است! «و همانا خداوند از سر رحمت خویش عهد و امان خود را مایه امنیت و آرامش قرار داده و آن را میان بندگان منتشر ساخته، و حریمی ساخته که بندگان در پناه آن بیارامند و به زیر سایه امن آن بشتابند،  تا آنجا که می‏فرماید: «و لا تعولن‏ علی لحن قول بعد التأکید و التوثقه» و الی آخر حدیث. و به سخنان دو پهلو و قابل تاویل تکیه مکن پس از آنکه می توانی آن را سخت و استوار سازی. (نهج البلاغه، نامه 53). 

اینجاست جای توکل و اعتماد به خدا و اینکه‏ بگویی خدایا! چون رضای تو در این است که به عهد خود وفادار باشم، من‏ نقض پیمان نمی‏کنم مگر اینکه دشمن نقض پیمان بکند یا علائم نقض پیمان‏ (آشکار) باشد و بر تو ثابت بشود آنها می‏خواهند نقض پیمان بکنند، که‏ آن هم شرایطی دارد که ما طبق آیات قرآن عرض خواهیم کرد.